Tomasz Bradecki wraz Agatą Twardoch wystawili postery na konferencji
Theoria i praxis zrównoważonego rozwoju, Warszawa, marzec 2017
http://www.wfch.uksw.edu.pl/node/2011
plakaty dotyczyły badań nad mieszkalnictwem w GZM, które zrealizowaliśmy w latach 2012-2013
W związku z konferencją publikujemy i apel przekazaną przez organizatorów:
PAMIĘTAJMY, ŻE POŻYCZYLIŚMY ZIEMIĘ OD NASZYCH WNUKÓW
APEL WARSZAWSKI
o zrównoważony rozwój świata
Zebrani w dniu 20 marca 2017 r. na konferencji poświęconej teorii i praktyce zrównoważonego
rozwoju z okazji 30. rocznicy ogłoszenia Raportu Brundtland, zabieramy głos w imieniu
reprezentowanych przez nas środowisk intelektualistów, przedsiębiorców, organizacji
pozarządowych, administracji rządowej i samorządowej, mediów oraz uczniów i studentów.
Świadomi wyzwań, przed którymi staje dziś ludzkość, jesteśmy przekonani o konieczności
połączenia wysiłków wszystkich ludzi dobrej woli na rzecz zrównoważonego rozwoju świata
– bezpiecznego miejsca życia obecnych i przyszłych pokoleń. Jesteśmy ponadto przekonani,
że tylko trafne teorie kryzysu środowiskowego pozwolą wypracować adekwatne do zagrożeń
praktyczne strategie ich przezwyciężenia. Warunkiem powodzenia tego przedsięwzięcia jest
więc konsekwentne współdziałanie wyznaczone odpowiedziami na pytania: gdzie jesteśmy?
co nam zagraża? jak przezwyciężyć niekorzystne megatrendy? i jaka w tym kontekście jest
sytuacja Polski?
Gdzie jesteśmy?
Trzydziestoletni wpływ Raportu Brundtland na kierunek rozwoju świata można oceniać
dwojako: z jednej strony obserwuje się coraz szersze zainteresowanie problematyką
zrównoważonego rozwoju, z drugiej zaś niepokojący wzrost zagrożeń środowiska oraz
ładu społecznego i gospodarczego. Optymizmem napawa ogłoszenie przez ONZ Celów
zrównoważonego rozwoju przyjętych 25 września 2015 r., które powinny być osiągnięte
do roku 2030. Niepokojem natomiast napawa coraz szybsze wyczerpywanie się zasobów
naturalnych, utrata różnorodności biologicznej, niezrównoważona konsumpcja napędzana
przez gospodarkę linearną, nasilające się emisje i koncentracje zanieczyszczeń, powiększające
się obszary ubóstwa, ograniczanie roli społeczności lokalnych oraz przybierająca na sile skala
uchodźctwa.
Co nam zagraża?
Analiza aktualnych megatrendów pozwala określić kierunek, w którym podąża świat
konfrontowany z narastającymi wyzwaniami. Na szczególną uwagę w tym względzie
zasługują: pogłębiające się rozbieżności struktur wiekowych populacji regionów świata,
narastająca urbanizacja świata, podatność na choroby i ryzyko pandemii, coraz szybsze
zmiany technologiczne o rozbieżnych konsekwencjach, pogłębiająca się wielobiegunowość
świata, zaostrzenie konkurencji o zasoby, rosnąca presja na ekosystemy, coraz groźniejsze
skutki zmiany klimatu oraz zwiększające się zanieczyszczenie środowiska.
Jak przezwyciężyć niekorzystne megatrendy?
Warunkiem przezwyciężenia niekorzystnych megatrendów jest stworzenie takiej wizji
rozwoju cywilizacji w XXI wieku, która uwzględniałaby przede wszystkim:
a) wdrożenie cyrkulacyjnej gospodarki umiaru;
b) wprowadzenie takiego dostępu do dóbr, który wszystkim ludziom umożliwi godziwe
warunki życia;
c) wypracowanie efektywnej społecznie, ekonomicznie i przyrodniczo alokacji środków;
d) promocja partycypacyjnego sposobu podejmowania decyzji, który uwzględnia
zaangażowanie przedsiębiorstw i społeczeństwa obywatelskiego;
e) propagowanie jakości życia obecnego i przyszłych pokoleń, opartego na jasno
określonych, nieegocentrycznych systemach wartości;
f) udostępnienie edukacji wszystkim obywatelom przez całe życie.
Sytuacja Polski
Dokonana w 1989 r. transformacja ustrojowa pozytywnie wpłynęła na podejście Polski do
zrównoważonego rozwoju. Wprowadzenie gospodarki rynkowej z jednej strony przyczyniło
się do efektywniejszego wykorzystania zasobów naturalnych i energii oraz spowodowało PAMIĘTAJMY, ŻE POŻYCZYLIŚMY ZIEMIĘ OD NASZYCH WNUKÓW
zmniejszenie zanieczyszczeń środowiska; z drugiej zaś, przynajmniej w początkowym okresie,
zaostrzyło napięcia społeczne ze względu na utrzymujące się bezrobocie oraz poszerzenie
się skali ubóstwa. Budowa systemu demokratycznego ukazała jednocześnie konieczność
rozwoju społeczeństwa obywatelskiego, które może spożytkować pozytywny wpływ zmian
środowiskowych i zniwelować negatywny wpływ przemian społecznych. Ujawnione w tym
zakresie pozytywne tendencje w rozwoju Polski zostały wzmocnione dzięki akcesowi do Unii
Europejskiej w 2004 r. i pozyskanym z niej środkom finansowym. Dzięki temu wydatkowano
znaczne nakłady na ochronę środowiska, przyczyniając się do poprawy jego stanu.
Przemianom społecznym w Polsce towarzyszyły równoległe przemiany gospodarcze, które
spowodowały wzrost poziomu życia dużej części społeczeństwa, co doprowadziło do
wzrostu konsumpcji, wzrostu śladu ekologicznego i produkcji odpadów. Ponadto środowisko
przyrodnicze i zdrowie ludzi zostały narażone na niebezpieczeństwo zanieczyszczeń
chemicznych, spowodowanych rozproszoną presją na środowisko i brakiem dostatecznej
świadomości ekologicznej. Zmiana tego niekorzystnego kierunku wymaga konsekwentnego
wprowadzania elementów tzw. zielonej gospodarki, którą charakteryzuje: rozwój energetyki
odnawialnej, poprawa efektywności zasobowej i energetycznej, rozwój ekologicznych
gospodarstw i przetwórstwa żywności, dowartościowanie transportu szynowego, publicznego
i niezmotoryzowanego, rozwój ekoturystyki oraz ekoinnowacji.
W tej sytuacji strategia rozwoju Polski wymaga wypracowania i wdrażania takich działań,
które zgodnie z art. 5 Konstytucji RP umożliwią realizację zrównoważonego rozwoju
opartego na równoprawnym traktowaniu trzech kapitałów: społecznego, gospodarczego
i przyrodniczego. To zaś oznacza między innymi:
a) w sferze społecznej:
wzmocnienie kapitału społecznego jako kapitału wzajemnego zaufania;
zabezpieczenie jakości życia obecnego i przyszłych pokoleń;
konsekwentne respektowanie zasady subsydiarności i partycypacji na wszystkich
szczeblach struktury społecznej;
prowadzenie systematycznej edukacji społeczeństwa na rzecz zrównoważonego
rozwoju.
b) w sferze gospodarczej:
przechodzenie od nieefektywnej gospodarki linearnej do cyrkulacyjnej gospodarki
umiaru;
kreowanie zrównoważonej konsumpcji podkreślającej znaczenie dóbr
niematerialnych;
dążenie do wzrostu produktywności zasobów i poprawy efektywności ich
użytkowania;
wdrażanie nowej generacji innowacyjności promującej rozwiązania inteligentne;
uwzględnianie w rachunku ekonomicznym kosztów społecznych i wartości usług
ekosystemowych.
c) w sferze przyrodniczej:
planowanie tempa wykorzystania zasobów, zwłaszcza nieodnawialnych, jako
przejaw sprawiedliwości międzypokoleniowej;
wyznaczenie i przestrzeganie limitów zanieczyszczeń;
wzmocnienie infrastruktury przyrodniczej kraju i ochrony różnorodności
biologicznej wraz z troską o zachowanie funkcji (usług) ekosystemów;
tworzenie ładu przestrzennego.
Sygnatariusze niniejszego Apelu zachęcają do podjęcia debaty obywatelskiej nad praktycznymi
sposobami wprowadzenia w życie zawartego w nim przesłania oraz do upowszechniania jego
treści w różnych środowiskach.